Robert Bluj

Roberto Blujaus tapyba

Erdvė ir figūra - pagrindiniai Roberto Blujaus tapybos atskaitos taškai. Jis varijuoja jais, keisdamas figūros ir erdvės santykį, spalvas, proporcijas. Šalta nekalbi erdvė ir sustingusi figūra,jokios emocijos, jokio dinamiško judesio, jokios tarpusavio komunikacijos. Figūros kaip inkliuzai sustingsta laike ir erdvėje, ir tik atskirais atvejais šalia vienišos figūros atsiranda atributas kaip papildomas figūros simboliškumo įrodymas.

Anatominis figūros tikslingumas daro jas pažeidžiamas ~ nuoga moters ar vyro figūra sustingsta žiūrovo akivaizdoje akis į akį. Bekraujės ir nuginkluotos, pirmąkart išrengtos atsiduria tarsi teismo salėje. Klubo išlinkimai, trapūs mentikauliai, stuburo linkis sustingsta prieš nepažįstamą antrininką. Užtušuojamas jutiminis ceros grožis - tradiciškai patraukli aktų savybė. Minimalizuota tapyba, šykšti spalvinė gama, figūros be jokių kultūrinių atributų ~ verčia gilintis, o ne tik grožėtis. Sąlyginai kameriniai formatai paklūsta vidinei šios tapybos prigimčiai.

Atsisakydamas plačių ekspresyvių potėpių, Blujus didesnį dėmesį gali skirti spalvai. Jo spalvos sodrios, gilios, pripildytos sunkiai įvardijamo paslaptingumo, kaip audiniai, kurių grožis pasikeičia nuo apšvietimų. Švelnūs tapybiniai paviršiai sunkiai apčiuopiami, bet taktiliški. Minimalus spalvų poreikis, chromatinių ir achromatinių spalvų priešstata, pavyzdžiui baltos ir mėlynos, ar kontrastingi ryškūs spalviniai santykiai pasitarnauja idėjos realizavimui, tam kad išryškinti figūros ir erdvės santykius ar atvirkščiai - panaikinti jas skiriančias ribas. Kūriniai atrodo visai išbaigti, nors juos galima tobulinti be galo. Monumentalinių spalvinių santykių perteikimui pasitelkiama ir tapybos technologija, įmaišant į aliejinį dažą vaško bei potėpių faktūra. Per daugelį tapybos seansų tapybiniai sluoksniai švelniai perkloja vienas kitą ir plastiškai "sukimba", suformuodami tam tikras lengvas, bet apčiuopiamas struktūras.

Kurdamas tapybinius vaizdus, Blujus verčia žiūrovą ne tik tapatintis, bet ir ieškoti asmeninių ir kultūrinių parafrazių. Proporcionaliai kiekviena figūra sukurta kaip lygiavertė ar artima žiūrovui. Šis žmogiškas mastelis atveria kelią komunikacijai su išore. Išoriškai figūros primena Egono Šylės figūrines kompozicijas. Su secesijos meistrų figūrinėmis kompozicijomis taip pat yra paralelių. Blujaus vaizduojama figūra yra talpus simbolis ir nuoroda į kažką kitą. Dailininko tapyboje atsisakant išorinių ženklų atkuriama laukimo, busimo įvykio ar tiesiog amžinybės, antilaikiškumo atmosfera, o patys kūriniai gali būti įvardinti kaip laukimo metaforos.

Saulė Mažeikaitė

Malarstwo Roberta Bluja

Przestrzeń i figura – to podstawowe punkty odniesienia malarstwa Roberta Bluja. Artysta igra nimi, zmieniając relacje między postacią a przestrzenią, kolory i proporcje. Zimna, powściągliwa przestrzeń i zastygła w bezruchu figura, żadnych emocji, żadnego ruchu, żadnego porozumienia. Postaci jak skamieliny zastygają w czasie i przestrzeni i tylko w pojedynczych wypadkach obok samotnej figury pojawia się atrybut jako dodatkowy dowód symboliczności postaci.

Anatomiczna precyzja postaci uwydatnia ich bezbronność – naga kobieta lub mężczyzna zamierają w obecności widza. Blade i bezradne, po raz pierwszy obnażone trafiają niby na salę rozpraw. Wygięta linia bioder, wystające łopatki, łuk kręgosłupa - zastygają przed nieznajomym sobowtórem. Zaciera się zmysłowe piękno cery – tradycyjnie pociągająca cecha aktów. Minimalizm środków, skąpa gama barw, figury pozbawione jakichkolwiek atrybutów kulturowych zmuszają do zgłębiania natury obrazów, nie zaś tylko ich podziwiania. Na ogół kameralne formaty obrazów podporządkowane wewnętrznemu porządkowi tego malarstwa.

Rezygnując z ekspresywnych, szerokich pociągnięć pędzla, Bluj więcej uwagi może poświęcić kolorystyce obrazów. Soczyste, głębokie kolory, wypełnione trudno uchwytną tajemniczością są jak tkaniny, których piękno zmienia się zależnie od oświetlenia. Delikatne powierzchnie malarskie są trudno namacalne, jednak wyczuwalne. Zredukowana do minimum paleta, przeciwstawienie barw chromatycznych i achromatycznych, na przykład koloru białego i niebieskiego, albo wyraźnie kontrastowe zestawienia kolorystyczne służą realizacji idei: uwydatniają związki zachodzące między postacią a przestrzenią lub - na odwrót – zacierają dzielące je różnice. Obrazy wydają się całkowicie wykończone, aczkolwiek można je doskonalić w nieskończoność. W celu przekazania monumentalnych związków kolorystycznych artysta ucieka się do pomocy technik malarskich, dodając do farby olejnej wosku, szuka też rozwiązań fakturowych. W ciągu wielu seansów malarskich kolejne warstwy delikatnie nakładają się na siebie, plastycznie „zlepiają”, tworząc lekkie, acz namacalne struktury.

Malarstwo Bluja zmusza widza nie tylko do prób identyfikacji z postaciami, ale i do poszukiwania osobistych i kulturowych parafraz. Każda stworzona przez artystę postać jest niejako równorzędna czy nawet bliska widzowi. Ten ludzki wymiar otwiera drogę do nawiązania kontaktu z tym, co na zewnątrz. Na pierwszy rzut oka jego postaci przypominają kompozycje figuralne Egona Schielego. Można też dostrzec podobieństwa z dziełami mistrzów secesyjnych. Ukazywana przez Bluja postać jest pojemnym symbolem, odsyłającym jednocześnie do innych znaków. Artysta, rezygnując z zewnętrznych atrybutów, tworzy nastrój oczekiwania, przyszłego wydarzenia lub po prostu wieczności, ponadczasowości, same dzieła zaś mogą być odczytane jako metafory oczekiwania.

Saulė Mažeikaitė